تذکره

محمدعلی معلم دامغانی (زاده ۱۳۳۰ دامغان)، فرزند علی اصغر، شاعر معاصر ایرانی است.

وی درسال ۱۳۸۰ در نخسین همایش چهره‌های ماندگار به عنوان چهره ماندگار درعرصه شعر و ادب فارسی برگزیده شد. همچنین در دیماه سال۱۳۸۸ از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان رئیس فرهنگستان هنر به جای میرحسین موسوی انتخاب گردید.
معلم دامغانی دانش‌آموخته حقوق دانشگاه تهران، شاعر، ترانه سرا و محقق ادبی معاصر است، از وی مجموعه شعری به نام رجعت سرخ ستاره در سال ۱۳۶۰ به چاپ رسیده‌است. «رجعت سرخ ستاره» که پس از بیست و پنج سال توسط حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی به چاپ دوم رسید.

محمد علی معلم دامغانی در شمار شاعران نسل اول انقلاب ایران (۱۳۵۷) است و بسیاری از شعرهای مطرح دوران انقلاب و دفاع مقدس از سروده‌های اوست: «این فصل را با من بخوان، باقی فسانه‌است / این فصل را بسیار خواندم، عاشقانه‌است...» او مثنوی هجرت را در مدح روح‌الله خمینی سروده‌است.[نیازمند منبع] او همچنین ترانه‌های بسیاری برای بعضی از خوانندگان مطرح ایران همچون محمد اصفهانی، محمدرضا شجریان و مجیداخشابی سروده‌است. که از آن جمله می‌توان به ترانه باران از آلبوم شب، سکوت، کویر محمدرضا شجریان اشاره کرد.

وی اعلام کرد که بدلایلی سرودن شعر را کنار خواهد نهاد و می خواسته عارف شود که نشده و از این پس بجای سرودن به تحلیل مطالب خواهد پرداخت. او در مراسم اختتامیه شعر فجر گفت: بنده در سلسله اهل شعر خدمت می‌کنم، اما امروز سرزمین ما مملو از شاعران جوانی است که فرصت از آن آنان است، بنده از این رو با دنیای شعر خداحافظی می‌کنم.و در خاتمه این شعر را خواند:

رفتیم و عشق را به رقیبان گذاشتیم          رفتیم و داغ بر دل هجران گذاشتیم
در ما نبود طاقت سوز و گداز عشق          این سوز و این گداز به ایشان گذاشتیم


« وي با سرودن مثنوي در اوزان بلند و بي‌سابقه با زباني غريب و فاخر و كهن، با بهره‌گيري از انديشه‌ها و اشارات ديني،‌عرفاني، اساطيري، تاريخي، اجتماعي با روحي نو كلاسيك [و با توجّه به موسيقي واج‌ها و واژه‌ها و آميختگي عرفان و حماسه]، مي‌توان گفت مبدع سبك و ساختاري تازه در عرصه مثنوي سرايي شد»[2] (روزبه، 1381: 381).«او از جمله شاعراني است كه داراي زبان و سبك خاص شعري است. استفاده‌ي وافر از عناصر شعري قديم و انتخاب وزن و قافيه و تقليد و پيروي از قصيده‌سرايان و مثنوي‌سازان دوره‌هاي كلاسيك (خصوصاً ناصرخسرو)، از مختصان سبكي اوست. او از جمله مقتدرترين مثنوي‌سرايان پس‌از انقلاب اسلامي به‌شمار مي‌رود».[3](اكبري، 1371: 543). معلم سرودن ترانه وتصنيف را نيز در دفتر كار خود دارد، «در ترانه برخلاف مثنوي‌هايش كه مخاطب خاص مي‌طلبد خواسته‌هاي مخاطب عام را درنظر مي‌گيرد. اشعار معلم گرچه به‌رويدادي خاص در متن انقلاب اشاره دارد. امّا پس‌از گذشت ساليان متمادي كهنه نگرديده و به‌نظر مي‌رسد معناي ديگري از آن استنباط شود و به شعر اين زماني بدل شده است. استفاده از اوزان بلند، توجه به موسیقی کلمات (رعایت حروفی ، ایجاد قافیه¬های درونی و ...) ، به کارگیری ردیف باستان گرایی در زبان، وفور اشارات دینی و ادبی، آمیختگی حماسه و عرفان از مهم¬ترین ویژگیهای مثنوی علی معلم است.»